E.K.O.dzieciak

Edukacja Komunikacja Odpowiedzialność

Kary i nagrody - czy konieczne?

Decydując się na stosowanie kar i nagród rodzic musi być świadomy, że w każdym przypadku płaci za to pewną cenę.

Kary i nagrody programują w naszych dzieciach bądź strach bądź uległość, niszczą poczucie zaufania i bezpieczeństwa. Kary mają ogromny wpływ na jakość relacji rodzic-dziecko, a nagrody na rozwój własnej motywacji i samooceny.

Wysokiej jakości relacje dziecko-rodzic pozostają najistotniejszym czynnikiem pozwalającym przewidzieć zdrowie psychiczne nastolatka (Steinberg, Silk 2002). Kary psychiczne czy fizyczne utrudniają zbudowanie tego typu relacji.

Kara

W efekcie notorycznego lęku przeżywanego w czasie wymierzania kary u dziecka może wystąpić utrudniona percepcja, zaburzenia procesów poznawczych, logicznego myślenia, koncentracji uwagi, w dalszej perspektywie kłopotów w nauce, gorszego startu w szkole, zaburzeń w relacjach koleżeńskich, agresji, depresji, a nawet myśli samobójczych w późniejszym okresie życia.

Dziecko, wobec którego stosuje się kary, zaczyna kierować się lękiem, a nie wartościami.

Czemu rodzice stosują kary/nagrody? Bo one działają na krótką metę. Czasami cel, czyli eliminacja niechcianego zachowania jest osiągnięty - choć zdarza się, że gdy kara przestaje działać, zachowanie wraca.

Niemniej jednak mają one wpływ na inne aspekty niż doraźne efekty.

Co mówią badania o karaniu:
- Skinnet, 1953: zdolność kary zwykle zanika, gdy zagrożenie karą zostało usunięte
- Ulrich, Azrin 1962: kara powoduje ucieczkę lub agresję
- Golden 2000: w karzącym środowisku dzieci uczą się, że kara i agresja są akceptowanymi sposobami wpływania na innych
- Booth 2003: problemy z testosteronem dotykają tych młodych ludzi, którym brakuje stabilizującej siły w postaci solidnych relacji z rodzicami.
- Levitt, Dubner 2006: atrakcyjność nagród może sprawić, że mimo grożącej kary wydają się one warte tej ceny
- Overmier, Seligman, 2967; Terry 2000: karanie wzbudza w ukaranym lęk, który hamuje uczenie się nowych i bardziej pożądanych reakcji, poddaje się obezwładniającemu uczuciu bezradności
- kara nie pomaga zrozumieć co należy zrobić, bo skupia się czego nie wolno robić

Nagroda
W dziecku istnieje wewnętrzny wrodzony przymus do nauki, eksplorowania, zdobywania nowych umiejętności. Wprowadzając nagrody uczymy dziecko dążenie do doraźnej satysfakcji z wygranej

Co mówią badania o nagradzaniu:
Mark Lepper (1973) przeprowadził doświadczenie wśród dzieci szkolnych. Dzieci podzielone zostały na dwie grupy: jedna grupa miała rysować, jednocześnie zapowiedziano dzieciom nagrodę za rysunek. Druga grupa również miała rysować - i to był główny cel.

Przy kolejnym spotkaniu dzieci ponownie zostały proszone o rysowanie. Dzieci z grupy wcześniej nagrodzonej podeszły do zajęcia mniej chętnie. Dzieci z grupy bez nagrody podeszły do zajęcia jeszcze chętniej. Psychologia mówi tutaj o efekcie naduzasadnienia, który polega na tym, iż dziecko zaczyna traci wrodzoną wewnętrzną motywację.

Ważne: jeśli już wprowadziliście nagrody, ich brak nie powinien być formą dyscyplinowania, gdyż wprowadza to u dziecka niepewność i niepokój.

Jaka więc istnieje alternatywa dla kar i nagród.

- zapobiegać konfliktom (kontrolować środowisko a nie dziecko)
-działać w celu nawiązania kontaktu dążącego do zaspokojenia potrzeb każdej ze stron. Wymaga to oddalenia się od oceny dziecka (dobrze/źle) i powiedzenia, co jest w harmonii z naszymi uczuciami/potrzebami i co nie wzbudza poczucia wstydu i winy.
Wyrażanie jasnych próśb
- stosować logicznie związane i wcześniej wskazane dziecku konsekwencje nieakceptowanego zachowania
- częste wyrażanie wdzięczności wg zasad PBP

Użycie siły w celach ochronnych
Porozumienie Bez Przemocy mówi o tak zwanym ochronnym użyciu siły.
Istnieją sytuację, gdy musimy zareagować tak zwaną siłą opiekuńczą, na przykład gdy dziecko wybiega na ulicę, gdy nie chce przyjąć lekarstwa. Nasze zachowanie dyktowane jest chęcią ochronny życia lub zdrowia danej osoby.

Wyrażanie wdzięczności i uznania

Brak nagród w systemie wychowawczym nie oznacza, że nie staramy się zauważać postępów czy uczynków dziecka, które powodują u nas przyjemne uczucia. Wyrażając swoją wdzięczność mówimy jednak o nas, a nie oceniamy pracę, postawę czy zachowanie dziecka.

W wyrażaniu pochwały/uznania chodzi nam tylko o złożenie hołdu, a nie o uzyskanie ewentualnej korzyści. Chcemy jedynie uczcić fakt, że druga osoba wzbogaciła nasze życie!

Więcej możesz dowiedzieć się na warsztatach Pozytywnego Rodzicielstwa


sensoria.edu.pl Strona główna | Kontakt | Mapa strony | Prace redakcyjne Prace redakcyjne Empatia w rodzicielstwie  Prace redakcyjne Inspiracje   ?

Strona zrealizowana przy pomocy SPIP 3.0.17 + AHUNTSIC

© Ekodzieciak