Zęby mleczne też się psują – dlaczego pierwsza wizyta u dentysty nie powinna czekać na ból

Zęby mleczne są czasowe, ale pełnią ważne funkcje przez kilka pierwszych lat życia dziecka. Umożliwiają rozdrabnianie pokarmów, uczestniczą w rozwoju mowy i pomagają zachować miejsce dla zębów stałych. Nieleczona próchnica mleczaków może natomiast powodować ból, infekcje oraz trudności z jedzeniem i mówieniem.

Dlaczego zęby mleczne wymagają leczenia?

Przedwczesna utrata mleczaka może doprowadzić do przesuwania się sąsiednich zębów, przez co zmniejsza się przestrzeń potrzebna dla jego stałego następcy. Próchnica nie jest też procesem, który zatrzymuje się tylko dlatego, że ząb ma w przyszłości wypaść. Zakażenie może objąć miazgę, wywołać ropień, a w niektórych przypadkach wpłynąć na rozwijający się pod spodem ząb stały. Zakres opieki, jaki obejmuje stomatologia dziecięca, nie ogranicza się więc do wypełniania ubytków. Obejmuje także ocenę rozwoju uzębienia, określenie ryzyka próchnicy, dobór profilaktyki oraz przekazanie rodzicom zasad dotyczących higieny i żywienia.

Jak rozwija się próchnica wczesnego dzieciństwa?

Próchnica wczesnego dzieciństwa, określana jako early childhood caries – ECC, występuje u dzieci poniżej 6. roku życia. Jej rozwojowi sprzyja częsty kontakt zębów z cukrami, zwłaszcza gdy dziecko regularnie pije słodzone napoje, soki lub zasypia z butelką zawierającą napój inny niż woda. Bakterie płytki nazębnej przetwarzają cukry i wytwarzają kwasy, które stopniowo osłabiają szkliwo.

Znaczenie ma nie tylko ilość cukru, lecz również częstotliwość jego spożywania. Każda kolejna przekąska lub słodki napój powodują ponowny spadek pH w jamie ustnej. Pierwszym objawem mogą być białe, matowe plamy przy dziąsłach, a dopiero później pojawiają się ubytki, przebarwienia i ból.

Pierwsza wizyta oraz oswajanie z gabinetem

Zgodnie z zaleceniami pierwszą wizytę należy zaplanować po pojawieniu się pierwszego zęba, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Jej celem jest przede wszystkim ocena jamy ustnej, rozpoznanie czynników ryzyka oraz przekazanie rodzicom wskazówek profilaktycznych. Nie trzeba zatem czekać, aż wystąpi ból lub widoczny ubytek.

Wizyta adaptacyjna pozwala dziecku poznać otoczenie, fotel i podstawowe narzędzia bez konieczności wykonywania rozległego zabiegu. Stosuje się podczas niej między innymi metodę „powiedz – pokaż – zrób”, spokojną komunikację i pozytywne wzmocnienie. Takie postępowanie może ograniczać napięcie oraz ułatwiać współpracę podczas kolejnych kontroli.

Jak zapobiegać próchnicy u dziecka?

Profilaktykę dobiera się do wieku, budowy zębów i indywidualnego poziomu ryzyka. Może ona obejmować:

• szczotkowanie zębów pastą z fluorem w ilości odpowiedniej do wieku;
• lakierowanie fluorowe, wzmacniające powierzchnię szkliwa;
• lakowanie głębokich bruzd zębów szczególnie narażonych na próchnicę;
• ograniczenie słodkich napojów i częstego podjadania;
• regularną kontrolę techniki szczotkowania przez rodzica.

Lakowanie oraz stosowanie preparatów fluorkowych są uznanymi metodami profilaktycznymi, jednak decyzję o ich zastosowaniu podejmuje się po ocenie potrzeb konkretnego dziecka. Wczesna kontrola pozwala wykryć zmiany, zanim zaczną powodować dolegliwości. Dzięki temu możliwe jest wdrożenie postępowania profilaktycznego albo mniej rozległego leczenia, a dziecko nie poznaje gabinetu dentystycznego dopiero w sytuacji bólu i stresu.